UniPOS

Şube yönetimi

Çok şubeli restoran yönetimi ve yeni şube açma rehberi

Çok şubeli restoran yönetimi: ortak menü ve reçete, merkez depo, şubeler arası transfer ve borçlar, şubelerin doğru karşılaştırılması. AZN ile örnekler.

UniPOS11 dk okuma

Çok şubeli restoran yönetimi ve yeni şube açma rehberi

İlk restoran genellikle işletme sahibinin bizzat takibiyle yürür. İşletme sahibi her gün salondadır, malı kendisi teslim alır, mutfaktan çıkan tabakları kendi gözüyle görür. İkinci şube açıldığında bu model işlemez, çünkü aynı anda iki yerde olmak mümkün değildir. Üçüncü şubeden sonra ise yazılı kuralların olmaması doğrudan kayba dönüşür. Aynı yemek her şubede farklı gramajla servis edilir, fiyatlar birbirinden ayrışır, mal şubeler arasında belgesiz taşınır.

Bu yazıda bir şube ağını yönetmek için gereken temel kuralları bir araya getirdik: menü ve fiyatların standartlaştırılması, reçeteler, satın alma, merkez depo ve transferler, şubelerin karşılaştırılması, personel yetkileri ve yeni şube açılış planı. Örneklerdeki rakamlar temsilidir ve yalnızca hesaplama yöntemini göstermek için AZN olarak verilmiştir.

Bir restoran zincirinin temeli ortak menüdür. Misafir hangi şubeye giderse gitsin aynı ürün adını, aynı içeriği ve aynı fiyatı görmelidir. Aksi halde markaya duyulan güven azalır, raporları karşılaştırmak da zorlaşır. Bir şubede “Tavuk şiş”, diğerinde “Şiş (tavuk)” adıyla ürün satılıyorsa, ikisini tek raporda birleştirmek ek iş gerektirir.

En güvenilir yol, menüyü tek bir yerde, genellikle ana şubede hazırlayıp diğer şubelere kopyalamaktır. Ardından yalnızca gerekçeli farklar şube bazında düzeltilir. Şubeye özel fiyat şu durumlarda anlamlıdır:

  • Mekân giderleri farklıdır. AVM’deki şubenin kirası mahalle şubesinden belirgin şekilde yüksekse fiyat farkı gerekçelendirilebilir.
  • Servis şekli farklıdır. Bir şubede tam masa servisi, diğerinde yalnızca paket satış varsa servis ücreti ve fiyatlar farklı olabilir.
  • Ürün yalnızca bir şubede hazırlanır. Örneğin tandır fırını yalnızca bir şubede varsa tandır yemekleri de sadece orada satılır.

Her farkı ayrı bir listede kayıt altına alın: hangi ürün, hangi şube, hangi gerekçe. Böyle bir liste olmadığında birkaç ay içinde fiyatlar hiçbir sebep yokken ayrışır. Fiyat değişikliği kararı merkezde verilmeli ve tüm şubelerde aynı gün uygulanmalıdır. Şube müdürünün menü fiyatını kendi başına değiştirmesi, zincirlerde tutarsızlığın tipik sebeplerinden biridir.

Kategori yapısı, ürün adları ve modifikatörler de tüm şubelerde aynı olmalıdır. “Et yemekleri” kategorisi bir şubede olup diğerinde yoksa kategori bazında karşılaştırma yapılamaz.

Reçete kartı tüm şubeler için ortak standarttır

Menü misafire ne satıldığını gösterir, reçete kartı ise yemeğin nasıl hazırlandığını belirler. Bir şubede reçetelerin bulunması henüz zincir standardı anlamına gelmez. Reçete tüm şubelerde aynı olmalı, mutfak personeli de ona uymalıdır. Brüt ve net ağırlık ile fire oranının reçeteye nasıl işlendiğini stok takibi ve gıda maliyeti yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Bir zincir için üç ek kural önemlidir:

  1. Reçeteyi yalnızca sorumlu kişi değiştirir. Reçeteyi zincirin şefi veya gıda teknoloğu onaylar. Şube şefi değişiklik önerebilir, ancak reçeteyi kendisi değiştirmez.
  2. Porsiyon gramajı ve sunum yazılıdır. Reçetede gramajın yanında tabak türü, garnitür ve sunum şekli de belirtilir. Her reçetede yemeğin fotoğrafının olması da faydalıdır.
  3. Yarı mamuller ayrı reçeteyle hazırlanır. Sos, hamur ve marine merkez mutfakta hazırlanıyorsa reçeteleri de merkezde tutulur. Şube hazır yarı mamulü alır ve yalnızca son hazırlığı yapar.

Reçetelerin aynı olması karşılaştırma için de gereklidir. İki şubede aynı yemeğin gıda maliyeti oranı farklıysa sebep ya alış fiyatında ya da porsiyon standardına uyulmamasındadır. Reçeteler farklı olduğunda bu farkı açıklamak mümkün olmaz.

Merkezi satın alma ve şube alımı

İkinci şube açıldığında ilk organizasyonel soru, malı kimin alacağıdır. İki model vardır ve uygulamada çoğu zaman ikisi birlikte kullanılır.

Merkezi satın almada mal tek bir merkezden sipariş edilir, ana depoya girer ve şubelere dağıtılır. Yüksek hacimli alım tedarikçiyle fiyat pazarlığını kolaylaştırır, kalite de tüm şubelerde aynı olur. Bu modelin maliyeti lojistiktir: taşıma için araç ve ek belge işlemi gerekir.

Şubenin kendi alımı daha esnektir, ancak kontrolü zorlaştırır. Her şube kendi tedarikçisiyle çalıştığında aynı ürünün alış fiyatı şubeler arasında farklılaşabilir, kaliteyi denetlemek de zorlaşır.

Çoğu zincir için karma model uygundur:

Ürün grubuÖnerilen yöntemGerekçe
Et, tavuk, balıkMerkezi alımPahalı ürünlerdir; kalite ve fiyat ortak olmalıdır
Alkollü içkiler, kahve çekirdeğiMerkezi alımDeğeri yüksektir, sıkı kontrol gerektirir
Kuru gıda, yağ, baharatMerkezi alımUzun süre saklanır; toplu alım avantajlıdır
Ambalaj ve tek kullanımlık ürünlerMerkezi alımTasarım tüm şubelerde aynı olmalıdır
Ekmek, yeşillik, süt ürünleriOnaylı tedarikçiden şube alımıHer gün taze tedarik gerekir

Şube kendi alımını yapsa bile tedarikçi listesi ve anlaşmalı fiyatlar merkezde belirlenmelidir. Her alım faturayla kaydedilmeli, tedarikçi borçları ayrıca takip edilmelidir.

Merkez depo ve şubeler arası transfer

Merkezi satın alma tercih edildiğinde bir ana depo oluşur. Bazı zincirlerde bu ayrı bir depo binasıdır, bazılarında ise ana şubenin deposu tüm zincire hizmet verir. Merkez mutfak da varsa yarı mamuller orada hazırlanıp şubelere gönderilir.

Temel kural şudur: depodan çıkan her ürün belgeyle çıkar, şubeye gelen her ürün belgeyle teslim alınır. Uygulamada sık görülen tablo farklıdır. Şoför malı getirir, şube kontrol etmeden teslim alır, belge ise hafta sonunda düzenlenir. Sonuçta ay sonunda iki depoda da fark çıkar ve farkın nerede oluştuğunu tespit etmek mümkün olmaz.

Doğru transfer süreci:

  1. Şube ihtiyacını sipariş olarak gönderir: ürün, miktar ve teslim tarihi.
  2. Merkez depo malı hazırlar ve sistemde transfer ya da şubeler arası satış belgesi oluşturur.
  3. Belge yazdırılır ve malla birlikte gönderilir.
  4. Şubede mal tartılır, sayılır ve belgeyle karşılaştırılır. Fark varsa belgeye not edilir ve iki taraf da imzalar.
  5. Mal ancak bundan sonra şube stoğuna girilir.

Transferi şubeler arası satıştan ayırmak gerekir. Transfer, malın maliyet fiyatıyla bir depodan diğerine geçmesidir. Şubeler arası satışta ise mal belirli bir fiyata, çoğu zaman kâr payı eklenerek verilir ve alan şube borçlanır. Hangi modelin seçileceği şubelerin hukuki yapısına ve muhasebe kurallarınıza bağlıdır. Şubeleriniz ayrı tüzel kişilik olarak kayıtlıysa bu konuyu mali müşavirinizle görüşün.

Şubeler arası satış ve şube borçlarının takibi

Temsili bir örneğe bakalım. Merkez mutfak şiş için marine edilmiş et hazırlıyor. Bir kilogramın maliyeti 14,00 AZN. B şubesi haftada 50 kg sipariş veriyor.

KalemTransfer (maliyet fiyatıyla)Şubeler arası satış (%10 kâr payı)
Miktar50 kg50 kg
Kilogram fiyatı14,00 AZN15,40 AZN
Belge tutarı700,00 AZN770,00 AZN
Merkez mutfağın geliri070,00 AZN
B şubesinin malzeme maliyeti700,00 AZN770,00 AZN
B şubesinin borcuOluşmaz770,00 AZN

B şubesi hafta içinde 500 AZN öderse kalan borç 770 − 500 = 270 AZN olur. Bu tutar sonraki sevkiyatlarla birlikte birikir ve ay sonunda mutabakat yapılır. Borçlar sistemde kayıt altına alınmadığında birkaç ay sonra hangi şubenin hangisine ne kadar borçlu olduğunu net olarak söylemek mümkün olmaz.

Seçtiğiniz modeli tüm şubelerde aynı tutun. Bir şubeye mal maliyet fiyatıyla, diğerine kâr payıyla veriliyorsa gıda maliyeti oranları artık karşılaştırılamaz. İlk şubenin malzeme maliyeti yapay olarak düşük görünür.

Kısa kural: merkez mutfağı ayrı bir maliyet merkezi olarak değerlendirmek istiyorsanız şubeler arası satışı kullanın. Amaç yalnızca mal hareketini izlemekse maliyet fiyatıyla transfer yeterlidir.

Şube performansının doğru karşılaştırılması

Şubeleri yalnızca toplam satışa göre karşılaştırmak yanlış sonuçlara götürür. En çok satış yapan şube her zaman en kârlı şube değildir. Doğru bir karşılaştırma için üç koşul gerekir:

  • Aynı göstergeler. Satış, adisyon sayısı, ortalama adisyon, gıda maliyeti oranı, şube giderleri ve şube kârı her şube için aynı yöntemle hesaplanır.
  • Aynı dönem. Bir şubenin tam ayı, yeni açılan şubenin ilk iki haftasıyla karşılaştırılmaz. Haftalık karşılaştırmada haftanın aynı günleri alınır, bayram günleri ayrıca değerlendirilir.
  • Aynı muhasebe kuralı. Transferler aynı fiyatla yapılır, kira ve maaşlar her şubenin kendi giderine yazılır. Ortak giderler (muhasebe, pazarlama, ofis) ya tek bir kurala göre dağıtılır ya da ayrı tutulur.

Bir ay için temsili örnek:

GöstergeA şubesi (şehir merkezi)B şubesi (konut bölgesi)C şubesi (AVM)
Satış60.000 AZN45.000 AZN52.000 AZN
Adisyon sayısı4.0003.6002.600
Ortalama adisyon15,00 AZN12,50 AZN20,00 AZN
Gıda maliyeti oranı%30%33%36
Malzeme maliyeti18.000 AZN14.850 AZN18.720 AZN
Satış − malzeme42.000 AZN30.150 AZN33.280 AZN
Şube giderleri (kira, maaş, faturalar)30.000 AZN20.000 AZN31.000 AZN
Şube kârı12.000 AZN10.150 AZN2.280 AZN
Kârın satışa oranı%20,0%22,6%4,4

Tablodan üç sonuç çıkıyor. A şubesi en yüksek satışı yapıyor, ancak kârın satışa oranında B şubesi daha önde, çünkü B’nin kirası ve personel gideri belirgin şekilde düşük. C şubesinin ortalama adisyonu en yüksek, fakat gıda maliyeti %36’ya çıkıyor ve giderleri de yüksek. Sonuçta satışın yalnızca %4,4’ü kâr olarak kalıyor.

C şubesi için ilk adım, gıda maliyeti oranının diğer şubelerden neden 3-6 puan yüksek olduğunu araştırmaktır: porsiyonlar, fireler ve satılan ürünlerin dağılımı. Bu şubede pahalı et yemekleri daha çok satılıyorsa yüksek oran menü dağılımından kaynaklanıyor olabilir. Bunu ancak ürün bazlı satış raporu gösterebilir.

Ortalama adisyon da ayrıca ilgi ister. B şubesinde ortalama adisyon 12,50 AZN. Garsonlar içecek ve tatlı önerdiğinde ortalama adisyon 1,00 AZN artarsa, aynı adisyon sayısında aylık satış 3.600 AZN artar. Bu tür hesaplar ancak şube bazında ayrı ve güvenilir istatistik olduğunda yapılabilir.

Şubelere göre personel ve erişim yetkileri

Şube sayısı arttıkça her çalışanın sistemde hangi işlemleri yapabileceğini önceden belirlemek gerekir. Tüm vardiyanın tek bir kasiyer şifresini kullanması ya da şube müdürünün tüm zincirin mali raporlarını görmesi kontrolü zayıflatır.

  • Garson ve kasiyer. Her çalışanın kendi PIN kodu olur. Adisyon silme, indirim ve ikram gibi işlemler yalnızca yetkili çalışana açıktır.
  • Şube müdürü. Kendi şubesinin satışını, stoğunu ve personelini yönetir. Menü fiyatlarını ve reçeteleri değiştirme yetkisi genellikle ona verilmez.
  • Depo sorumlusu ve muhasebeci. Stok ve finans bölümlerine erişir. Muhasebeci için çoğu zaman yalnızca görüntüleme yetkisi yeterlidir.
  • İşletme sahibi ve zincir yönetimi. Tüm şubeleri ve tüm bölümleri görür.

Bir çalışan işten ayrıldığında veya başka şubeye geçtiğinde erişimi aynı gün değiştirilmelidir. Silinen adisyonları, indirimleri ve ikramları her şube için haftalık kontrol ettiğinizde yetki kötüye kullanımları zamanında ortaya çıkar.

Tüm şubelerin günlük ve haftalık kontrolü

Üç şubenin her birinde her gün bulunmak mümkün değildir, buna gerek de yoktur. Daha verimli yöntem bir kontrol takvimi belirlemektir: hangi göstergelere her gün, hangilerine haftada veya ayda bir bakılacağı.

SıklıkNeye bakılır
Her günHer şubenin satışı ve adisyon sayısı, açık adisyonlar, silinen adisyon ve ürünler, indirimler, kasa bakiyesi
Her haftaAna ürünlerin stok seviyeleri, transfer belgeleri ve teslim alımda çıkan farklar, şube borçları, tedarikçi borçları
Her ayHer şubede envanter sayımı, gıda maliyeti, şube kârı, ortalama adisyon, garson bazında satış

Günlük kontrol kısa olmalıdır. Amaç her rakamı analiz etmek değil, olağan dışı bir değişikliği fark etmektir. Örneğin normal bir günde 2-3 adisyon silinen şubede bir günde 15 adisyon silinmişse sebebini aynı gün öğrenmek gerekir.

İnternet kesildiğinde şubenin çalışması

Şubelerden birinde internetin kesilmesi zaman zaman yaşanır: sağlayıcıda arıza olur, AVM’de bakım yapılır, kablo hasar görür. Tüm şubelerin doğrudan sunucu üzerinden çalıştığı bir sistemde internet kesilince kasa duruyorsa satış da durur.

Bu nedenle program seçerken her şubenin internetsiz çalışabildiğini kontrol edin. Böyle bir sistemde veriler şubenin kasa bilgisayarında saklanır, internet geri geldiğinde otomatik olarak sunucuya gönderilir. Garson telefonlarının ve mutfak yazıcılarının da internete değil, restorandaki Wi-Fi ağına bağlı çalışması doğru olur.

Bunun işletme sahibi için pratik bir sonucu vardır. İnterneti kesilen şubenin satışı raporlara gecikmeyle yansır. Akşam bir şubenin satışı beklenenden çok düşük görünüyorsa önce verilerin sunucuya ulaşıp ulaşmadığını kontrol edin, sonucu ondan sonra çıkarın.

Yeni şube açmak için adım adım plan

Aşağıdaki sıralama hem ikinci hem de sonraki şubeler için uygundur:

  1. Standartları yazılı hale getirin. İlk şubenin menüsü, reçeteleri, mal kabul süreci ve kasa işlemleri belgelenmelidir. İlk şubede yazılı olmayan bir kuralı yeni şubeye aktarmak mümkün değildir.
  2. Menü farklarını belirleyin. Yeni şubede hangi ürünlerin olmayacağını, hangilerinin ekleneceğini ve fiyat farklarını önceden listeleyin.
  3. Tedarik planını kurun. Hangi malın merkezden, hangisinin yerinde alınacağını, sevkiyatların haftanın hangi günleri yapılacağını ve belgeleri kimin imzalayacağını belirleyin.
  4. Şubeyi sistemde oluşturun. Menüyü kopyalayın, depoları (örneğin mutfak ve bar) oluşturun, salon ve masaları ayarlayın.
  5. Donanımı kurun ve test edin. Kasa bilgisayarı, mutfak yazıcıları, garson telefonları ve mali cihaz açılıştan önce test edilmelidir. Mali cihaz bağlantısı hakkında bilgi E-Kassa entegrasyonu sayfasında yer alıyor.
  6. Açılış stoğunu sayımla girin. Açılıştan önce şubeye gönderilen tüm mal belgeyle teslim alınmalı ve sayımla doğrulanmalıdır. Bu, şubenin ilk envanter sayımıdır.
  7. Personeli ve yetkileri tanımlayın. Her çalışana ayrı PIN kodu verin, yetkileri göreve göre belirleyin. Deneyimli personelin bir kısmını ilk haftalarda yeni şubeye kaydırmak standartların aktarılmasını hızlandırır.
  8. Deneme günleri yapın. Resmi açılıştan önce sınırlı sayıda misafirle çalışın. Kasa, mutfak yazıcıları ve garsonların iş akışı gerçek siparişlerle test edilir.
  9. İlk ayı sıkı kontrolle geçirin. Silme işlemlerini, indirimleri ve ana ürünlerin stoğunu her gün kontrol edin, ay sonunda tam envanter sayımı yapın.
  10. Yeni şubeyi doğru değerlendirin. İlk aylarda satış genellikle düşük olur. Yeni şubenin göstergelerini eski şubenin tam ayıyla değil, kendi aylık gelişimiyle karşılaştırın.

UniPOS ile çok şubeli restoran yönetimi

UniPOS’ta şube ağı tek bir hesap içinde yönetilir. Her şubede kendi kasası çalışır, tüm şubeler ise tarayıcıda açılan yönetim panelinden kontrol edilir. Yukarıda anlatılan süreçler sistemde şöyle işler:

Şube seçiciYönetim panelinde şubeler arasında geçiş yapılır, her şubenin göstergeleri ayrı görüntülenir.
Menü kopyalamaMevcut menü diğer şubelere kopyalanır, farklar daha sonra o şubede düzeltilir.
Transfer ve şubeler arası satışHer sevkiyat sistemde kaydedilir. Belge A4 veya A5 boyutunda PDF olarak yazdırılır.
Şube borçlarıŞubeler arası satıştan doğan borçlar ve ödemeler ayrıca takip edilir.
Şube istatistikleri ve marjŞubelerin satışları yan yana gösterilir, marj raporu ayrıca açılır.
Senkronizasyon ekranıVerilerin sunucuya gönderilme durumu ayrı bir ekrandan izlenir.

Her şubenin birden fazla deposu olabilir: ana depo, mutfak, satış deposu. Reçeteler, yarı mamuller, üretim, alış faturaları ve envanter sayımı stok modülünde yürütülür. Panel kullanıcılarına tam, düzenleme veya yalnızca görüntüleme yetkisi verilir, bölüm bazında izinler ayrıca tanımlanır. Garsonlar kasaya PIN koduyla giriş yapar, kasada 40’tan fazla yetki ayrı ayrı ayarlanır.

Kasa verileri kasa bilgisayarının kendisinde saklanır. İnternet kesildiğinde satış devam eder, bağlantı geri geldiğinde veriler otomatik olarak sunucuya gönderilir. Gönderilmeyi bekleyen kayıt sayısı kasada görünür.

İşletme sahibi için Android uygulaması UniPOS Manager bulunuyor. Uygulamada “tüm şubeler” görünümü dahil şube seçici vardır. Panodaki her widget için tarih ve şube ayrı seçilir, şube raporu widget’ı ise şubeleri yan yana gösterir. Örneğin adisyon silme bildirimleri gibi bildirim ayarları her şube için ayrı yapılır. Her sabah ve gün sonunda Telegram üzerinden gönderilen raporun saati ve kapsadığı şubeler de seçilebilir.

Uygulamada ayrıca etkinleştirilen bir modül olarak yapay zekâ asistanı da sunuluyor. Asistan, kullanıcının görme yetkisi olan tüm şubelerle ilgili sorulara yanıt verir, ancak hiçbir veriyi değiştirmez. Tüm özellikleri şube yönetimi sayfasında inceleyebilirsiniz.

Tüm şubeleriniz tek sistemde

Demo sırasında şubelerinizin menüsünü, depolarını ve transfer sürecini UniPOS’ta nasıl kurabileceğinizi gerçek bir örnek üzerinden gösteriyoruz.

Demo talep edin

Sıkça sorulan sorular

Çok şubeli restoranda menü nasıl yönetilir?

Menü tek bir yerde hazırlanır ve diğer şubelere kopyalanır, farklar yalnızca gerekçeli durumlarda şube bazında düzeltilir. Fiyat değişikliği kararı merkezde verilmeli ve tüm şubelerde aynı gün uygulanmalıdır.

Şubeler arası transfer nasıl belgelenir?

Her sevkiyat transfer veya şubeler arası satış belgesiyle kaydedilir ve belge malla birlikte gönderilir. Şube malı tartıp saydıktan ve belgeyle karşılaştırdıktan sonra stoğa girer.

Transfer ile şubeler arası satış arasındaki fark nedir?

Transfer malın maliyet fiyatıyla bir depodan diğerine geçmesidir, şubeler arası satışta ise mal belirli bir fiyata verilir ve alan şube borçlanır. Tüm şubeler için tek bir model seçilmelidir, aksi halde gıda maliyeti oranları karşılaştırılamaz.

Şubeler hangi göstergelere göre karşılaştırılmalıdır?

Satış, adisyon sayısı, ortalama adisyon, gıda maliyeti oranı ve şube kârı aynı dönem ve aynı muhasebe kuralıyla karşılaştırılmalıdır. Yalnızca toplam satışa bakmak yanıltıcıdır, çünkü en çok satan şube her zaman en kârlı şube değildir.

UniPOS’ta internet kesildiğinde şube çalışmaya devam eder mi?

Evet, internet kesildiğinde şubenin kasası satışa devam eder. Veriler kasa bilgisayarında saklanır ve bağlantı geri geldiğinde otomatik olarak sunucuya gönderilir.

UniPOS'u kendi menünüzle görün

Demo talep edin, sistemi kendi menünüz ve salonlarınız üzerinde tanıtalım.

AraWhatsAppDemo