UniPOS

Yapay zeka

Restoranda yapay zeka ile satış ve stok analizi

Restoranda yapay zeka pratikte: asistana hangi sorular sorulur, yanıtlar raporlarla nasıl kontrol edilir, yetkiler, veri gizliliği ve verilerin hazırlanması.

UniPOS10 dk okuma

Restoranda yapay zeka ile satış ve stok analizi

Restoranlarda yapay zeka denildiğinde çoğu zaman robot garsonlar ya da menüyü kendi hazırlayan yazılımlar akla gelir. Günlük işletme yönetiminde ise yapay zekadan beklenen iş çok daha sadedir: işletmenin kendi verilerine dayanarak sorulara net yanıt vermek. İşletme sahibi birkaç raporu açmadan “Bugün kaç adisyon var?” ya da “Hangi ürünler bitmek üzere?” diye sorar ve yanıtı tablo halinde alır.

Bu yazıda satış verileri üzerinde çalışan bir yapay zeka asistanının neleri yapıp neleri yapamadığını, ona hangi soruların sorulması gerektiğini, yanıtların nasıl kontrol edileceğini ve işe nereden başlanacağını anlatıyoruz. Örneklerdeki rakamlar temsilidir ve AZN cinsinden verilmiştir.

Restoran yönetiminde yapay zeka ne işe yarar

Restoran yönetiminde bugün gerçekten işe yarayan yapay zeka, dil modelidir. Gündelik dille yazılan ya da söylenen bir soruyu anlar, ilgili verileri sistemden alır ve yanıtı anlaşılır bir dille sunar. Aslında bu, raporlarla çalışmanın farklı bir yoludur. Veriler aynı kalır, değişen yalnızca verilere ulaşma şeklidir.

Burada iki yaklaşımı birbirinden ayırmak gerekir:

  • Genel amaçlı sohbet botları. Menü açıklaması, iş ilanı ya da tedarikçiye yazı hazırlamada yardımcı olurlar. Ancak işletmenizin satışlarını, stokunu ve giderlerini bilmezler. Rakamlarla ilgili soru sormak için Excel dosyası yüklemeniz gerekir ve bu sırada müşteri verileri de dış bir hizmete aktarılabilir.
  • İşletmenin kendi verileri üzerinde çalışan asistan. Bu asistan POS ve yönetim paneli verilerini kullanır. Yanıtlarını gerçek adisyonlara, stok seviyelerine ve giderlere dayanarak hazırlar. Dosya yüklemeye gerek kalmaz, rakamlar raporlarla aynı kaynaktan gelir.

Bu yazı ikinci yaklaşımı ele alıyor. Faydası basit bir örnekle görülebilir. İşletme sahibi gün içinde birkaç kez telefondan rapor açar, aradığı rakamı bulmak için tarihi ve şubeyi değiştirir, bölümler arasında geçiş yapar. Aynı sonuca tek bir soruyla ulaşmak, özellikle işletmede olmadığı zamanlarda zaman kazandırır.

Yapay zeka asistanı yeni veri üretmez. Sistemde zaten bulunan veriyi bulur, özetler ve açıklar. POS'ta kaydedilmemiş bir ikram ya da sisteme girilmemiş bir fatura yanıtta da görünmez.

Yapay zeka asistanının yapabildikleri ve yapamadıkları

Beklentileri baştan doğru belirlemek sonradan yaşanacak hayal kırıklığını önler. Aşağıdaki tablo, satış verileri üzerinde çalışan bir asistanın kapsamını ve sınırlarını gösteriyor.

YapabilirYapamaz
Günlük, haftalık ve aylık satışı, adisyon sayısını ve ortalama adisyonu göstermekMenü fiyatlarını değiştirmek ya da fiyatı otomatik belirlemek
Dönemleri karşılaştırmak, örneğin bugünü dünleTedarikçiye sipariş göndermek ya da satın alma belgesi oluşturmak
En çok satan ürünleri, kategorileri ve garsonları sıralamakAdisyon silmek, indirim uygulamak ya da ikram kaydetmek
Stok seviyesini ve ürünün yaklaşık ne zaman biteceğini göstermekSistemde olmayan bilgiyi bilmek: hava durumu, rakip fiyatları, kaydedilmemiş işlemler
Reçetelere göre maliyeti, marjı ve zararına satılan ürünleri göstermekSatışların neden düştüğünü kesin olarak bilmek
Giderleri, kasa bakiyelerini ve tedarikçi borçlarını özetlemekHiç hata yapmayacağını garanti etmek
Şüpheli işlemleri ve işlem kayıtlarını göstermekKullanıcının yetkisi olmayan bölümlere erişmek

Sağ sütundaki sınırların bir kısmı teknolojinin doğasından kaynaklanır. Model rakamları görür, ancak nedenleri her zaman göremez. Salı günü satış düştüyse bunun nedeni yağmur, kapanan bir yol ya da yakınlardaki bir etkinlik olabilir. Asistan yalnızca olasılıklardan söz edebilir, kararı yönetici verir.

Diğer sınırlar bilinçli olarak konmuştur. Veriyi değiştiremeyen bir asistan soruyu yanlış anlasa bile sistemde hiçbir şey bozulmaz. Fiyat, sipariş ve silme işlemleri yine POS'ta ya da yönetim panelinde, yetkili personel tarafından yapılır.

Yapay zeka asistanına sorulacak soru örnekleri

Aşağıda işletme sahibinin ya da müdürün gün içinde sorduğu tipik sorular ve temsili yanıtlar yer alıyor. Son sütun, rakamın nerede kontrol edilebileceğini gösteriyor.

SoruTemsili yanıtNerede kontrol edilir
“Bugün kaç adisyon var?”Bugün 142 adisyon kapandı, 9 adisyon açık. Satış 3.280 AZN, ortalama adisyon 23,10 AZN.Gösterge paneli, adisyon listesi
“Bu haftanın en çok satan ürünleri”Tavuk kebabı 214 porsiyon, mercimek çorbası 186, çay seti 172, kutab 158, düşbere 131.Ürün raporu
“Hangi ürünler bitmek üzere?”Tereyağı 2,1 kg kaldı, mevcut tüketimle yaklaşık 2 gün yeter. Domates 4 kg, yaklaşık 1 gün.Stok seviyeleri
“Dünle karşılaştır”Bugünkü satış 3.280 AZN, dün 3.610 AZN. Fark 330 AZN, yani %9,1 daha düşük. Adisyon sayısı 142 ve 151.Satış istatistikleri, iki tarih için
“Garsonların satışları”Elvin 1.120 AZN (38 adisyon), Nərmin 980 AZN (35 adisyon), Rəşad 760 AZN (31 adisyon).Garson raporu
“Bu ayın giderleri”Ay başından bu yana 18.450 AZN: maaşlar 9.800, kira 4.500, faturalar 1.650, diğer 2.500.Giderler, kâr raporu
“Hangi ürünler zararına satılıyor?”Somon bifteğinin reçete maliyeti 17,80 AZN, satış fiyatı 17,00 AZN. Son alış faturasında somonun fiyatı artmış.Ürünün reçetesi, reçete maliyet raporu

Soru nasıl sorulmalı

Yanıtın kalitesi sorunun nasıl sorulduğuna da bağlıdır. Birkaç basit kural sonuçları belirgin şekilde netleştirir:

  • Dönemi belirtin. “Satışlar nasıl?” yerine “Pazartesiden bugüne satışlar” diye sorun. Dönem belirtilmediğinde model kendisi seçer ve bu her zaman sizin kastettiğiniz dönem olmaz.
  • Şubeyi yazın. Birden fazla şubeniz varsa soruya şube adını ekleyin ya da tüm şubelerin toplamını istediğinizi belirtin.
  • Her soruda tek konu olsun. “Satış, gider ve stok” yerine üç ayrı soru sorun. Yanıtlar daha net olur ve kontrol etmek kolaylaşır.
  • Yanıtı daraltın. İlk yanıttan sonra “Bunu kategorilere göre ayır” ya da “Geçen haftayla karşılaştır” yazabilirsiniz. Bu, rapordaki filtreleri tek tek değiştirmekten daha hızlıdır.

Sesli sorular

Soruyu yazmak her zaman mümkün olmaz. Müdür depoda mal kabul ediyor, mutfakta şefle konuşuyor ya da salonda misafir karşılıyor olabilir. Bu durumlarda soruyu sesli sormak daha uygundur. Gündelik konuşma diliyle sorarsınız, örneğin: “Bugünkü satışı dünle karşılaştır, kategorilere göre.” Yanıt yine metin ve tablo olarak gelir, daha sonra okunabilir ve kopyalanabilir. Sesli sorularda da dönemi ve şubeyi açıkça söylemek gerekir.

Yapay zeka ile haftalık satış analizi örneği

Asistanın faydası tek bir soruda değil, art arda sorulan sorularda daha net görülür. Aşağıdaki örnekte müdür pazartesi sabahı geçen haftanın sonuçlarını inceliyor. Rakamlar temsilidir.

Birinci soru: “Geçen haftanın satışlarını bir önceki haftayla gün gün karşılaştır.”

GünÖnceki hafta (AZN)Geçen hafta (AZN)Fark (AZN)
Pazartesi2.9503.020+70
Salı3.1003.080−20
Çarşamba3.2402.610−630
Perşembe3.3003.350+50
Cuma4.6004.720+120
Cumartesi5.2005.310+110
Pazar4.4504.390−60
Toplam26.84026.480−360

Haftalık fark yalnızca 360 AZN. Ancak tablo, düşüşün neredeyse tamamının tek bir güne, çarşambaya ait olduğunu gösteriyor. Yalnızca haftalık toplama bakılsaydı bu ayrıntı gözden kaçabilirdi.

İkinci soru: “Çarşamba günü hangi kategorilerde satış düştü?” Temsili yanıt: sıcak yemekler 410 AZN, içecekler 150 AZN, tatlılar 70 AZN azalmış. Adisyon sayısı 118'den 97'ye düşmüş, ortalama adisyon ise yaklaşık aynı kalmış (27,46 ve 26,91 AZN).

Bu sonuç önemli bir şey söylüyor: daha az misafir gelmiş, gelenler ise önceki kadar harcamış. Yani sorun fiyatta ya da serviste değil, misafir trafiğinde.

Üçüncü soru: “Çarşamba günü silinen adisyon ya da şüpheli işlem var mı?” Temsili yanıt: 2 adisyon silinmiş, ikisinin de nedeni girilmiş, toplam 46 AZN. Şüpheli işlem kaydı yok.

Asistanın işi bu noktada biter. Rakamlar kaybın kasada değil, misafir sayısında olduğunu gösteriyor. Nedeni müdür kendisi bulur: o gün sokakta yol çalışması yapılmış ve işletmenin girişi kapanmış. Bu bilgi sistemde yok, dolayısıyla asistan bunu bilemezdi. Aynı sonuca raporlarla da ulaşılabilir, yalnızca birkaç raporu ayrı ayrı açmak gerekir.

Yapay zeka yanıtlarının raporlarla kontrolü

Ciddi yapay zeka araçlarında genellikle bir uyarı bulunur: yapay zeka hata yapabilir, önemli rakamları raporlardan kontrol edin. UniPOS Manager'da da bu uyarı gösterilir. Bu bir formalite değildir. Dil modeli bazen soruyu farklı anlayabilir, yanlış dönemi seçebilir ya da rakamları hatalı özetleyebilir. Bu nedenle yapay zeka yanıtını kesin rakam olarak değil, karar için bir başlangıç noktası olarak görün.

Kontrol için şu kuralları uygulayın:

  1. Parayla ilgili kararlardan önce raporu açın. Maaş hesabı, tedarikçi ödemesi, fiyat değişikliği ya da bir çalışanla yapılacak ciddi bir görüşme sohbet yanıtına değil, rapora dayanmalıdır.
  2. Yanıttaki dönemi kontrol edin. Yanıt hangi tarihleri kapsıyor? “Bu ay” ayın birinden bugüne mi, yoksa son 30 gün mü?
  3. Şubeyi kontrol edin. Birden fazla şube varsa yanıtın tüm şubeleri mi, yoksa tek bir şubeyi mi kapsadığını netleştirin.
  4. İlk haftalarda paralel kontrol yapın. Kullanmaya başladıktan sonraki ilk iki hafta boyunca her gün 2-3 yanıtı raporla karşılaştırın. Uyumsuzluk varsa neden çoğu zaman belirsiz bir soru ya da sistemdeki eksik veridir.
  5. Tahminleri yaklaşık değer olarak kabul edin. “Tereyağı 2 gün yeter” yanıtı son tüketime dayanır. Bayram, toplu rezervasyon ya da menü değişikliği bu tahmini değiştirebilir.

Temel kural: yapay zeka asistanı yanıtı hızlı bulmak içindir. Para, personel ve tedarikçilerle ilgili kararlar ise rapordaki rakamlara göre verilir.

Yetkiler ve veri gizliliği

Satış, gider ve maaş verileri işletmenin gizli bilgileridir. Bu yüzden asistana kimin, hangi kapsamda erişeceği önceden belirlenmelidir. Satış verileri üzerinde çalışan bir asistanda şu kurallara dikkat edin:

  • Yalnızca okuma. Asistan verileri okur ve açıklar. Adisyon silmez, fiyat değiştirmez, sipariş vermez ve stok belgesi oluşturmaz. Soru nasıl sorulursa sorulsun sistemde değişiklik olmaz.
  • Yetkiler dikkate alınır. Yanıtlar yalnızca kullanıcının görme yetkisi olan bölümlerle sınırlıdır. Depo sorumlusunun finans bölümüne yetkisi yoksa asistan ona kâr ya da maaş rakamlarını göstermez.
  • Ayrı bir AI yetkisi. Personelin asistanı kullanabilmesi için ilgili yetkinin verilmesi gerekir. Bu yetkiyi kime vereceğinize siz karar verirsiniz.
  • Müşteri iletişim bilgileri gizlenir. Müşterilerle ilgili yanıtlarda telefon numarası ve diğer iletişim bilgileri gösterilmez.
  • Şubeler. Yanıtlar kullanıcının görebildiği şubeleri kapsar. Yalnızca bir şubeye erişimi olan müdür diğer şubelerin rakamlarını göremez.

Genel amaçlı sohbet botlarını kullanırken de aynı ilkeye uyun. Müşteri listesini ya da maaş tablosunu dış bir hizmete yüklemeden önce o hizmetin verileri nasıl sakladığını öğrenin. Mümkünse kişisel verileri dosyadan önce çıkarın.

Telegram'a sabah ve akşam raporu

Her yönetici gün içinde soru sormaya vakit ayıramaz. Bazıları için hazır rapor daha uygundur: temel rakamlar iş başlamadan önce ve gün kapanırken telefona gönderilir. UniPOS Manager bu raporu Telegram'a gönderir. Raporda temel göstergeler, dikkat gerektiren konular ve bir AI önerisi yer alır.

Rapor yönetici, depo sorumlusu ve muhasebeci için ayrı hazırlanır, çünkü her birinin günlük işinde farklı rakamlar önemlidir. Tablo genel bir fikir veriyor, öneriler temsilidir:

RolGenellikle izlediği rakamlarTemsili AI önerisi
YöneticiSatış, adisyon sayısı, ortalama adisyon, açık adisyonlar, silmeler“Dünkü adisyon sayısı haftalık ortalamanın altında. Silinen 3 adisyondan 2'si aynı vardiyaya ait, incelenmesi önerilir.”
Depo sorumlusuAzalan ürünler, eksi bakiyeler, stok hareketleri“Tereyağı ve domates 1-2 gün içinde bitebilir. Bir sonraki alışa eklenmesi önerilir.”
MuhasebeciGiderler, kasa bakiyeleri, tedarikçi borçları“Ay başından bu yana fatura giderleri geçen ayın aynı dönemine göre yüksek. Bu kategorinin kontrol edilmesi önerilir.”

Raporun gönderim saatini ve hangi şubeleri kapsayacağını siz belirlersiniz. Örneğin sabah raporu açılıştan bir saat önceye, akşam raporu ise kapanış saatinden sonraya ayarlanabilir. Öneriye de diğer yapay zeka yanıtları gibi yaklaşın: dikkatinizi doğru noktaya yönlendirir, kararı siz verirsiniz.

Yapay zekaya başlamadan önce verilerin hazırlanması

Yapay zeka asistanının yanıtı sistemdeki verilerden daha doğru olamaz. Menüde aynı ürün üç farklı adla kayıtlıysa en çok satanlar listesi yanlış çıkar. Reçeteler yoksa asistan maliyet ve marj sorularını yanıtlayamaz. Bu nedenle modülü etkinleştirmeden önce şu adımları tamamlamanızı öneririz:

  1. Menüyü düzenleyin. Tekrarlanan ürünleri birleştirin, satılmayanları arşive taşıyın, kategorileri doğru atayın. Ürün adları kısa ve net olsun ki soruda adıyla anılabilsin.
  2. Her yemek için reçete hazırlayın. Reçetede brüt ağırlık, fire oranı ve ölçü birimi yer almalıdır. Ayrıntılar stok takibi ve gıda maliyeti yazımızda.
  3. Alışları faturayla kaydedin. Maliyet alış fiyatlarına dayanır. Fatura girilmediğinde maliyet eski fiyatla hesaplanır ve zararına satılan ürün fark edilmeyebilir.
  4. Fireleri ve ikramları kaydedin. Nedeni girilmemiş fire ve POS'ta kaydedilmemiş ikram stok seviyesini bozar. Sonuçta bitmek üzere olan ürünler listesi de güvenilmez hale gelir.
  5. Giderleri kategorilere göre girin. “Bu ayın giderleri” sorusu ancak tüm giderler sistemde olduğunda doğru yanıtlanabilir.
  6. Her garsona ayrı PIN verin. Birkaç kişi aynı kodu kullanıyorsa garson bazında satış rakamları anlamını yitirir.
  7. Düzenli sayım yapın. Sayımdan sonra stok bakiyeleri gerçek duruma uyar, bitiş tahminleri de netleşir.
  8. Günlük soru listesi hazırlayın. Her gün baktığınız 5-7 göstergeyi soru olarak yazın. Asistanın günlük sorgu limiti olduğu için sabit bir liste, limiti verimli kullanmanıza yardımcı olur.

Bu adımlar yapay zeka kullanmasanız bile işe yarar. Düzenli bir menü, reçeteler ve periyodik sayım standart raporları da daha doğru hale getirir. POS ile raporların nasıl bağlandığını restoran POS sistemi rehberimizde anlattık.

UniPOS Manager'da AI asistan

UniPOS'ta AI asistan, işletme sahipleri ve yöneticiler için hazırlanmış UniPOS Manager mobil uygulamasında (Android) çalışır. Uygulamanın her ekranında sağ alt köşede yuvarlak bir düğme bulunur ve asistan bu düğmeyle açılır. Yanıtlar POS ve yönetim paneli ile aynı verilere dayanır.

Gerçek verilere dayalı yanıtSatışlar, adisyonlar, raporlar, giderler, kasa, tedarikçi borçları, personel ve şüpheli işlemler.
Stok ve maliyetBitiş tahminiyle stok seviyeleri, stok hareketleri, sayımlar, reçete maliyeti ve marj.
Yazılı veya sesli soruSoruyu yazabilir ya da sesli sorabilirsiniz. Sesli soru 2 dakikaya kadar olabilir.
Tablo halinde yanıtYanıtlar uygulamanın diline göre Azerbaycan Türkçesi, İngilizce veya Rusça verilir ve kopyalanabilir.
Yalnızca okumaAsistan verileri değiştirmez, kullanıcının yetkili olduğu bölümler için yanıt verir.
Telegram raporuYönetici, depo sorumlusu ve muhasebeci için ayrı sabah ve gün sonu raporları.

AI asistan her restoran için ayrıca etkinleştirilen bir modüldür ve günlük sorgu limitiyle çalışır. Koşulları demo sırasında paylaşıyoruz. Modül etkin olmasa da tüm rakamlar uygulamadaki 17 raporda ve widget'larda yer alır. Stok özelliklerini stok yönetimi sayfasında inceleyebilirsiniz.

AI asistanın işleyişi gerçek örneklerle

Demoda UniPOS Manager'daki asistana satış, stok ve giderlerle ilgili sorular soracak, yanıtları sizinle birlikte raporlarla karşılaştıracağız.

Demo talep edin

Sıkça sorulan sorular

Restoranlarda yapay zeka ne için kullanılır?

Günlük yönetimde yapay zeka en çok satış, stok ve giderlerle ilgili soruları işletmenin kendi verileriyle yanıtlayan bir asistan olarak işe yarar. Raporlar arasında arama süresini kısaltır, kararı ise yönetici verir.

Yapay zeka asistanı restoran verilerini değiştirebilir mi?

UniPOS'ta hayır, AI asistan yalnızca okuma modunda çalışır. Fiyat değiştirmez, adisyon silmez ve sipariş vermez, yalnızca verileri analiz edip açıklar.

Yapay zeka yanıtlarına tamamen güvenilebilir mi?

Yanıtları başlangıç noktası olarak kullanıp önemli rakamları raporlardan kontrol etmek gerekir. Dil modeli soruyu farklı anlayabilir ya da yanlış dönemi seçebilir, uygulama da yapay zekanın hata yapabileceği konusunda uyarır.

AI asistan müşterilerin telefon numaralarını gösterir mi?

Hayır, müşteri iletişim bilgileri yapay zeka yanıtlarında gizlenir. Ayrıca her kullanıcı yalnızca görme yetkisi olan bölümlerle ilgili yanıt alır.

UniPOS'ta AI asistan tüm paketlere dahil mi?

AI asistan her restoran için ayrıca etkinleştirilen bir modüldür ve günlük sorgu limitiyle çalışır. Koşulları demo sırasında paylaşıyoruz.

UniPOS'u kendi menünüzle görün

Demo talep edin, sistemi kendi menünüz ve salonlarınız üzerinde tanıtalım.

AraWhatsAppDemo