Filial şəbəkəsi
Filiallı restoran idarəetməsi və yeni filialın açılması qaydası
Filiallı restoran idarəetməsi: vahid menyu və texniki kart, mərkəzi anbar, filiallar arası transfer və borclar, filialların müqayisəsi. AZN ilə nümunələr.
UniPOS11 dəq oxu

Birinci restoran adətən sahibkarın şəxsi nəzarətində işləyir. Sahibkar hər gün zalda olur, malı özü qəbul edir, mətbəxdən çıxan boşqabları öz gözüylə görür. İkinci filial açılanda bu model işləmir, çünki eyni anda iki yerdə olmaq mümkün deyil. Üçüncü filialdan sonra isə yazılı qaydaların olmaması birbaşa itkiyə çevrilir. Eyni yemək hər filialda fərqli çəkidə verilir, qiymətlər bir-birindən ayrılır, mal filiallar arasında sənədsiz daşınır.
Bu məqalədə filial şəbəkəsinin idarə edilməsi üçün lazım olan əsas qaydalar toplanıb: menyu və qiymətlərin standartlaşdırılması, texniki kartlar, satınalma, mərkəzi anbar və transferlər, filialların müqayisəsi, əməkdaşların icazələri və yeni filialın açılması planı. Nümunələrdəki rəqəmlər şərtidir və yalnız hesablama qaydasını göstərmək üçün verilib.
Mündəricat
- Menyu və qiymətlərin filiallar üzrə standartlaşdırılması
- Texniki kart bütün filiallar üçün vahid standartdır
- Mərkəzi satınalma və filialın öz alışı
- Mərkəzi anbar və filiallar arası transfer
- Filiallar arası satış və borcların uçotu
- Filialların göstəricilərinin düzgün müqayisəsi
- Filiallar üzrə əməkdaşlar və giriş icazələri
- Bütün filiallara gündəlik və həftəlik nəzarət
- İnternet kəsiləndə filialın işi
- Yeni filialın açılması üçün addım-addım plan
- UniPOS-da bir neçə filialın uçotu
Menyu və qiymətlərin filiallar üzrə standartlaşdırılması
Şəbəkənin əsası vahid menyudur. Qonaq hansı filiala gəlməsindən asılı olmayaraq eyni adı, eyni tərkibi və eyni qiyməti görməlidir. Əks halda brendə etibar azalır, hesabatları müqayisə etmək də çətinləşir. Bir filialda «Toyuq kababı», digərində «Kabab (toyuq)» adlı məhsul satılırsa, onları bir hesabatda birləşdirmək üçün əlavə iş lazım gəlir.
Ən etibarlı yol menyunu bir yerdə, adətən əsas filialda hazırlamaq və digər filiallara köçürməkdir. Sonra yalnız əsaslı fərqlər həmin filialda düzəldilir. Filial üzrə fərqli qiymət aşağıdakı hallarda özünü doğruldur:
- Məkanın xərcləri fərqlidir. Ticarət mərkəzindəki filialın icarəsi yaşayış massivindəki filialdan xeyli yüksəkdirsə, qiymət fərqi əsaslandırıla bilər.
- Xidmət formatı fərqlidir. Bir filialda tam zal xidməti, digərində yalnız paket satışı varsa, xidmət haqqı və qiymətlər fərqli ola bilər.
- Məhsul yalnız bir filialda hazırlanır. Məsələn, təndir yalnız bir filialda quraşdırılıbsa, təndir yeməkləri də yalnız orada satılır.
Hər fərqi siyahıya yazın: hansı məhsul, hansı filial, hansı səbəb. Belə siyahı olmadıqda bir neçə aydan sonra qiymətlər heç bir səbəb olmadan ayrılır. Qiymət dəyişikliyi barədə qərar mərkəzdə verilməli və bütün filiallarda eyni gündə tətbiq edilməlidir. Filial müdirinin menyu qiymətini öz istəyinə görə dəyişməsi şəbəkələrdə uyğunsuzluğun tipik səbəbidir.
Kateqoriyaların strukturu, məhsul adları və modifikatorlar da bütün filiallarda eyni olmalıdır. «Ət yeməkləri» kateqoriyası bir filialda varsa, digərində yoxdursa, kateqoriyalar üzrə müqayisə aparmaq mümkün olmur.
Texniki kart bütün filiallar üçün vahid standartdır
Menyu qonağa nə satıldığını göstərir, texniki kart isə həmin yeməyin necə hazırlandığını müəyyən edir. Bir filialda texniki kartların olması hələ şəbəkə standartı demək deyil. Kart bütün filiallarda eyni olmalı, mətbəx əməkdaşları isə ona əməl etməlidir. Texniki kartın brutto, netto və itki faizi ilə necə hazırlandığını anbar uçotu və food cost haqqında məqalədə ətraflı izah etmişik.
Şəbəkə üçün bundan əlavə üç qayda vacibdir:
- Kartı yalnız məsul şəxs dəyişir. Resepti şəbəkənin baş aşpazı və ya texnoloqu təsdiqləyir. Filialın aşpazı dəyişiklik təklif edə bilər, lakin kartı özü dəyişmir.
- Porsiya çəkisi və təqdimat yazılı olur. Kartda çəkidən başqa qabın növü, bəzək və təqdimat qaydası göstərilir. Hər kartda yeməyin şəklinin olması da faydalıdır.
- Yarımfabrikatların öz kartı olur. Sous, xəmir və marinad mərkəzi mətbəxdə hazırlanırsa, onların kartı da mərkəzdə saxlanılır. Filial hazır yarımfabrikatı alır və yalnız son hazırlığı yerinə yetirir.
Kartların eyni olması müqayisə üçün də lazımdır. İki filialda eyni yeməyin food cost göstəricisi fərqlidirsə, səbəb ya alış qiymətində, ya da porsiya standartına əməl olunmamasındadır. Kartlar fərqli olduqda bu fərqi izah etmək mümkün deyil.
Mərkəzi satınalma və filialın öz alışı
İkinci filial açılanda ilk təşkilati sual malı kimin alacağıdır. İki model var və praktikada onlar çox vaxt birləşdirilir.
Mərkəzi satınalmada mal bir mərkəzdən sifariş edilir, əsas anbara qəbul olunur və filiallara paylanır. Böyük həcmdə alış təchizatçıyla qiymət danışığını asanlaşdırır, keyfiyyət isə bütün filiallarda eyni olur. Bu modelin xərci logistikadır: malın daşınması üçün nəqliyyat və əlavə sənədləşmə lazımdır.
Filialın öz alışı daha çevikdir, lakin nəzarəti çətinləşdirir. Hər filial öz təchizatçısıyla işləyəndə eyni məhsulun alış qiyməti filiallar arasında fərqlənə bilər, keyfiyyəti yoxlamaq da çətin olur.
Əksər şəbəkələr üçün qarışıq model uyğundur:
| Məhsul qrupu | Tövsiyə olunan qayda | Səbəb |
|---|---|---|
| Ət, toyuq, balıq | Mərkəzi alış | Bahalı məhsuldur, keyfiyyət və qiymət vahid olmalıdır |
| Spirtli içkilər, qəhvə dənələri | Mərkəzi alış | Dəyəri yüksəkdir, ciddi nəzarət tələb edir |
| Quru ərzaq, yağ, ədviyyat | Mərkəzi alış | Uzun müddət saxlanılır, toplu alış sərfəlidir |
| Qablaşdırma və birdəfəlik qablar | Mərkəzi alış | Dizayn bütün filiallarda eyni olmalıdır |
| Çörək, göyərti, süd məhsulları | Filialın öz alışı, təsdiqlənmiş təchizatçıdan | Gündəlik təzə tədarük tələb olunur |
Filial öz alışını etsə belə, təchizatçıların siyahısı və razılaşdırılmış qiymətlər mərkəzdə müəyyən edilməlidir. Hər alış qaiməylə qeydə alınmalı, təchizatçılara olan borclar isə daim izlənilməlidir.
Mərkəzi anbar və filiallar arası transfer
Mərkəzi satınalma seçildikdə əsas anbar yaranır. Bəzi şəbəkələrdə bu, müstəqil anbar binasıdır, bəzilərində isə əsas filialın anbarı bütün şəbəkəyə xidmət edir. Mərkəzi mətbəx də varsa, yarımfabrikatlar orada hazırlanır və filiallara göndərilir.
Əsas qayda belədir: anbardan çıxan hər mal sənədlə çıxır, filiala daxil olan hər mal sənədlə qəbul edilir. Praktikada tez-tez başqa mənzərə görünür. Sürücü malı gətirir, filial onu yoxlamadan qəbul edir, qaimə isə həftənin sonunda yazılır. Nəticədə ayın sonunda hər iki anbarda fərq yaranır, fərqin harada əmələ gəldiyini isə müəyyən etmək mümkün olmur.
Transferin düzgün qaydası:
- Filial ehtiyacını sifariş kimi göndərir: məhsul, miqdar və çatdırılma tarixi.
- Mərkəzi anbar malı yığır və sistemdə transfer və ya filiallar arası satış sənədi yaradır.
- Qaimə çap olunur və malla birlikdə göndərilir.
- Filialda mal çəkilir, sayılır və qaimə ilə tutuşdurulur. Fərq varsa, qaimədə qeyd edilir və hər iki tərəf imzalayır.
- Mal yalnız bundan sonra filialın anbarına mədaxil edilir.
Transferi filiallar arası satışdan ayırmaq lazımdır. Transfer malın maya dəyəri ilə bir anbardan digərinə keçməsidir. Filiallar arası satışda isə mal müəyyən qiymətə, çox vaxt ticarət əlavəsi ilə verilir və alan filialın borcu yaranır. Hansı modelin seçilməsi filialların hüquqi statusundan və mühasibat qaydalarınızdan asılıdır. Filiallar ayrı hüquqi şəxs kimi qeydiyyatdadırsa, bu məsələni mühasibinizlə müzakirə edin.
Filiallar arası satış və borcların uçotu
Şərti nümunəyə baxaq. Mərkəzi mətbəx kabab üçün marinadlanmış əti hazırlayır. Bir kiloqramın maya dəyəri 14,00 AZN-dir. B filialı həftəlik 50 kq sifariş edir.
| Göstərici | Transfer (maya dəyəri ilə) | Filiallar arası satış (10% ticarət əlavəsi) |
|---|---|---|
| Miqdar | 50 kq | 50 kq |
| 1 kq-ın qiyməti | 14,00 AZN | 15,40 AZN |
| Qaimənin məbləği | 700,00 AZN | 770,00 AZN |
| Mərkəzi mətbəxin gəliri | 0 | 70,00 AZN |
| B filialının xammal xərci | 700,00 AZN | 770,00 AZN |
| B filialının borcu | Yaranmır | 770,00 AZN |
B filialı həftə ərzində 500 AZN ödəyirsə, borc qalığı 770 − 500 = 270 AZN olur. Bu məbləğ növbəti göndərişlərlə birlikdə toplanır, ayın sonunda isə üzləşmə aparılır. Borclar sistemdə qeydə alınmadıqda bir neçə aydan sonra hansı filialın hansına nə qədər borclu olduğunu dəqiq demək mümkün olmur.
Seçdiyiniz modeli bütün filiallar üçün eyni saxlayın. Bir filiala mal maya dəyərinə, digərinə ticarət əlavəsi ilə verilirsə, onların food cost göstəriciləri artıq müqayisə olunmur. Birinci filialın xammal xərci süni şəkildə aşağı görünür.
Qısa qayda: mərkəzi mətbəxi müstəqil xərc mərkəzi kimi qiymətləndirmək istəyirsinizsə, filiallar arası satışdan istifadə edin. Məqsəd yalnız malın hərəkətini izləməkdirsə, maya dəyəri ilə transfer kifayətdir.
Filialların göstəricilərinin düzgün müqayisəsi
Filialları yalnız ümumi satışa görə müqayisə etmək yanlış nəticəyə gətirir. Ən çox satış edən filial heç də həmişə ən gəlirli filial olmur. Düzgün müqayisə üçün üç şərt lazımdır:
- Eyni göstəricilər. Satış, çek sayı, orta çek, food cost, filial xərcləri və filial mənfəəti hər filial üçün eyni qaydada hesablanır.
- Eyni dövr. Bir filialın tam ayı digər filialın açılışdan sonrakı iki həftəsi ilə müqayisə edilmir. Həftəlik müqayisədə həftənin eyni günləri götürülür, bayram günləri isə ayrı qiymətləndirilir.
- Eyni uçot qaydası. Transferlər eyni qiymətlə aparılır, icarə və əmək haqqı hər filialın öz xərclərinə yazılır. Ümumi xərclər (mühasibat, marketinq, ofis) ya vahid qaydada bölüşdürülür, ya da ayrıca saxlanılır.
Bir ay üzrə şərti nümunə:
| Göstərici | A filialı (şəhər mərkəzi) | B filialı (yaşayış massivi) | C filialı (ticarət mərkəzi) |
|---|---|---|---|
| Satış | 60 000 AZN | 45 000 AZN | 52 000 AZN |
| Çek sayı | 4 000 | 3 600 | 2 600 |
| Orta çek | 15,00 AZN | 12,50 AZN | 20,00 AZN |
| Food cost | 30% | 33% | 36% |
| Xammal xərci | 18 000 AZN | 14 850 AZN | 18 720 AZN |
| Satış − xammal | 42 000 AZN | 30 150 AZN | 33 280 AZN |
| Filial xərcləri (icarə, əmək haqqı, kommunal) | 30 000 AZN | 20 000 AZN | 31 000 AZN |
| Filial mənfəəti | 12 000 AZN | 10 150 AZN | 2 280 AZN |
| Mənfəətin satışa nisbəti | 20,0% | 22,6% | 4,4% |
Cədvəldən üç nəticə çıxır. A filialı ən çox satış edir, lakin mənfəətin satışa nisbətinə görə B filialı ondan irəlidədir, çünki B-nin icarəsi və əmək haqqı fondu xeyli aşağıdır. C filialının orta çeki ən yüksəkdir, lakin food cost 36%-ə çatır və filial xərcləri də yüksəkdir. Nəticədə satışın cəmi 4,4%-i mənfəət kimi qalır.
C filialı üçün ilk addım food cost göstəricisinin digər filiallardan niyə 3-6 faiz bəndi yüksək olduğunu araşdırmaqdır: porsiyalar, silinmələr və satılan yeməklərin tərkibi. Bu filialda bahalı ət yeməkləri daha çox satılırsa, yüksək food cost menyu strukturu ilə izah oluna bilər. Bunu yalnız məhsullar üzrə satış hesabatı göstərə bilər.
Orta çekə də diqqət yetirmək lazımdır. B filialında orta çek 12,50 AZN-dir. Ofisiantlar içki və desert təklif etdikdə orta çek 1,00 AZN artarsa, eyni çek sayında aylıq satış 3 600 AZN artar. Belə hesablamalar yalnız hər filial üzrə etibarlı statistika olduqda mümkündür.
Filiallar üzrə əməkdaşlar və giriş icazələri
Filialların sayı artdıqca hər əməkdaşın sistemdə hansı əməliyyatları edə biləcəyini əvvəlcədən müəyyən etmək lazımdır. Bütün növbənin bir kassir parolundan istifadə etməsi və ya filial müdirinin bütün şəbəkənin maliyyə hesabatlarını görməsi nəzarəti zəiflədir.
- Ofisiant və kassir. Hər əməkdaşın öz PIN kodu olur. Çekin silinməsi, endirim və ikram kimi əməliyyatlar yalnız səlahiyyəti olan əməkdaşa açıqdır.
- Filial müdiri. Öz filialının satışını, anbarını və əməkdaşlarını idarə edir. Menyu qiymətlərini və texniki kartları dəyişmək hüququ adətən ona verilmir.
- Anbardar və mühasib. Anbar və maliyyə bölmələrinə giriş alırlar. Mühasib üçün çox vaxt yalnız baxış hüququ kifayət edir.
- Sahibkar və şəbəkə rəhbəri. Bütün filialları və bütün bölmələri görürlər.
Əməkdaş işdən çıxdıqda və ya başqa filiala keçdikdə onun girişi həmin gün dəyişdirilməlidir. Silinmiş çekləri, endirimləri və ikramları hər filial üzrə həftəlik yoxladıqda səlahiyyətlərdən sui-istifadə halları vaxtında aşkar olunur.
Bütün filiallara gündəlik və həftəlik nəzarət
Üç filialın hər birində hər gün olmaq mümkün deyil, buna ehtiyac da yoxdur. Daha səmərəli üsul nəzarət qrafikini müəyyən etməkdir: hansı göstəricilərə hər gün, hansılara isə həftədə və ya ayda bir dəfə baxılır.
| Tezlik | Nəyə baxılır |
|---|---|
| Hər gün | Hər filialın satışı və çek sayı, açıq qalmış çeklər, silinmiş çeklər və məhsullar, endirimlər, kassa qalığı |
| Hər həftə | Əsas məhsulların anbar qalıqları, transfer qaimələri və qəbul zamanı aşkar olunan fərqlər, filial borcları, təchizatçı borcları |
| Hər ay | Hər filialda inventarizasiya, food cost, filial mənfəəti, orta çek, ofisiantlar üzrə satış |
Gündəlik baxış qısa olmalıdır. Məqsəd hər rəqəmi təhlil etmək deyil, qeyri-adi dəyişikliyi görməkdir. Məsələn, adi gündə 2-3 çek silinən filialda bir gün ərzində 15 çek silinibsə, bunun səbəbini elə həmin gün öyrənmək lazımdır.
İnternet kəsiləndə filialın işi
Filiallardan birində internetin kəsilməsi vaxtaşırı baş verir: provayderdə nasazlıq olur, ticarət mərkəzində təmir aparılır, kabel zədələnir. Bütün filialların birbaşa serverdən işlədiyi sistemdə internet kəsildikdə kassa dayanırsa, satış da dayanır.
Ona görə proqram seçərkən hər filialın internetsiz işləyə bildiyini yoxlayın. Belə sistemdə məlumatlar filialın kassa kompüterinin özündə saxlanılır, internet bərpa olunanda isə avtomatik serverə göndərilir. Ofisiant telefonlarının və mətbəx printerlərinin də internetdən deyil, restorandakı Wi-Fi şəbəkəsindən asılı olması məqsədəuyğundur.
Sahibkar üçün bunun bir praktik nəticəsi var. İnterneti kəsilən filialın satışı hesabatlarda gecikmə ilə görünür. Axşam bir filialın satışı gözləniləndən xeyli aşağıdırsa, əvvəlcə məlumatların serverə göndərilib-göndərilmədiyini yoxlayın, nəticəni isə bundan sonra çıxarın.
Yeni filialın açılması üçün addım-addım plan
Aşağıdakı ardıcıllıq həm ikinci, həm də sonrakı filiallar üçün uyğundur:
- Standartları yazılı formaya salın. Birinci filialın menyusu, texniki kartları, malın qəbulu qaydası və kassa əməliyyatları sənədləşdirilməlidir. Birinci filialda yazılmamış qaydanı yeni filiala ötürmək mümkün deyil.
- Menyu fərqlərini müəyyən edin. Yeni filialda hansı məhsulların olmayacağını, hansıların əlavə ediləcəyini və qiymət fərqlərini əvvəlcədən siyahıya alın.
- Təchizat sxemini qurun. Hansı malın mərkəzdən, hansının yerində alınacağını, göndərişlərin həftənin hansı günləri ediləcəyini və qaiməni kimin imzalayacağını müəyyən edin.
- Filialı sistemdə yaradın. Menyunu köçürün, anbarları (məsələn, mətbəx və bar) yaradın, zalları və masaları tənzimləyin.
- Avadanlığı quraşdırın və yoxlayın. Kassa kompüteri, mətbəx printerləri, ofisiant telefonları və fiskal qurğu açılışdan əvvəl sınaqdan keçirilməlidir. Fiskal qurğunun qoşulması barədə E-Kassa inteqrasiyası səhifəsində məlumat verilib.
- Başlanğıc qalığı sayımla daxil edin. Açılışdan əvvəl filiala göndərilən bütün mal qaimə ilə qəbul edilməli və sayımla təsdiqlənməlidir. Bu, filialın ilk inventarizasiyasıdır.
- Əməkdaşları və icazələri təyin edin. Hər əməkdaşa şəxsi PIN kod verin, səlahiyyətləri vəzifəyə uyğun müəyyən edin. Təcrübəli işçilərin bir hissəsini ilk həftələrdə yeni filiala keçirmək standartların ötürülməsini sürətləndirir.
- Sınaq günləri keçirin. Rəsmi açılışdan əvvəl məhdud sayda qonaqla işləyin. Kassa, mətbəx printerləri və ofisiantların iş qaydası real sifarişlərlə yoxlanılır.
- İlk ayı gücləndirilmiş nəzarətlə keçirin. Silinmələri, endirimləri və əsas məhsulların qalıqlarını hər gün yoxlayın, ayın sonunda tam inventarizasiya aparın.
- Yeni filialı düzgün qiymətləndirin. İlk aylarda satış adətən aşağı olur. Yeni filialın göstəricilərini köhnə filialın tam ayıyla deyil, öz aylıq dinamikası ilə müqayisə edin.
UniPOS-da bir neçə filialın uçotu
UniPOS-da filial şəbəkəsi bir hesab daxilində idarə olunur. Hər filialda öz kassası işləyir, bütün filiallara isə brauzerdə açılan idarəetmə panelindən nəzarət edilir. Yuxarıda təsvir olunan proseslər sistemdə belə aparılır:
Hər filialın bir neçə anbarı ola bilər: əsas anbar, mətbəx, satış anbarı. Texniki kartlar, yarımfabrikatlar, istehsal, alış qaimələri və inventarizasiya anbar modulunda aparılır. Panel istifadəçilərinə tam, redaktə və ya yalnız baxış səviyyəsi verilir, bölmələr üzrə icazələr ayrıca təyin olunur. Ofisiantlar kassaya PIN kodla daxil olur, kassada 40-dan çox icazə fərdi tənzimlənir.
Kassa məlumatları kassa kompüterinin özündə saxlanılır. İnternet kəsiləndə satış davam edir, internet bərpa olunanda isə məlumatlar avtomatik serverə göndərilir. Göndərilməyi gözləyən qeydlərin sayı kassada görünür.
Sahibkar üçün Android tətbiqi UniPOS Manager nəzərdə tutulub. Tətbiqdə filial seçicisi var, o cümlədən «bütün filiallar» rejimi. Ekrandakı hər vidcet üçün tarix və filial ayrıca seçilir, filial hesabatı vidceti isə filialları yan-yana göstərir. Bildiriş ayarları, məsələn, çekin silinməsi barədə bildirişlər, hər filial üçün ayrı qurulur. Hər səhər və iş gününün sonunda Telegram vasitəsilə göndərilən hesabatın vaxtı və əhatə etdiyi filiallar da seçilir.
Tətbiqdə ayrıca aktivləşdirilən modul kimi AI köməkçi də mövcuddur. O, istifadəçinin görə bildiyi bütün filiallar üzrə suallara cavab verir, lakin heç bir məlumatı dəyişmir. Filial idarəetməsinin bütün imkanları ilə filial idarəetməsi səhifəsində tanış ola bilərsiniz.
Filiallarınızın vahid sistemdə uçotu
Demo zamanı filiallarınızın menyusunu, anbarlarını və transfer qaydasını UniPOS-da necə qura biləcəyinizi real nümunə üzərində göstərəcəyik.
Demo üçün müraciət edin

