Süni intellekt
Restoranda süni intellekt və AI köməkçi ilə satış təhlili
Restoranda süni intellekt praktikada: AI köməkçiyə hansı suallar verilir, cavablar hesabatlarla necə yoxlanılır, icazələr, məxfilik və məlumatların hazırlığı.
UniPOS10 dəq oxu

Süni intellekt barədə danışılanda çox vaxt robot ofisiantlar və ya menyunu özü tərtib edən proqramlar nəzərdə tutulur. Restoranın gündəlik idarəetməsində isə süni intellektdən daha sadə iş gözlənilir: müəssisənin öz məlumatlarına əsasən suala aydın cavab vermək. Sahibkar bir neçə hesabatı açmadan «Bu gün neçə çek var?» və ya «Hansı mallar bitmək üzrədir?» soruşur və cavabı cədvəl şəklində alır.
Bu məqalədə satış məlumatları üzərində işləyən AI köməkçinin nəyi edə bildiyini və nəyi edə bilmədiyini, ona hansı sualları vermək lazım olduğunu, cavabların necə yoxlanıldığını və işə haradan başlamağı izah edirik. Nümunələrdəki rəqəmlər şərtidir və yalnız izah üçün verilib.
Mündəricat
- Restoranda süni intellekt nə edir
- AI köməkçinin edə bildiyi və edə bilmədiyi işlər
- AI köməkçiyə veriləcək sualların nümunələri
- Süni intellektlə həftəlik satış təhlili nümunəsi
- AI cavablarının hesabatlarla yoxlanılması
- İcazələr və məlumatların məxfiliyi
- Telegram-a səhər və axşam hesabatı
- Süni intellektə başlamazdan əvvəl məlumatların hazırlanması
- UniPOS Manager-də AI köməkçi
Restoranda süni intellekt nə edir
Restoran idarəetməsində bu gün real işə yarayan süni intellekt dil modelidir. O, adi dildə yazılmış və ya deyilmiş sualı başa düşür, lazımi məlumatları sistemdən götürür və cavabı aydın dildə təqdim edir. Əslində bu, hesabatlarla işləməyin başqa üsuludur. Məlumatlar eyni qalır, dəyişən yalnız onlara çatmağın yoludur.
Burada iki yanaşmanı bir-birindən ayırmaq lazımdır:
- Ümumi təyinatlı çat-botlar. Onlar menyu təsviri, vakansiya elanı və ya təchizatçıya məktub hazırlamağa kömək edir. Lakin müəssisənin satışını, anbarını və xərclərini bilmirlər. Rəqəmlər barədə sual vermək üçün onlara Excel faylı yükləmək lazımdır və bu zaman müştəri məlumatları da kənar xidmətə ötürülə bilər.
- Müəssisənin öz məlumatları üzərində işləyən köməkçi. Belə köməkçi kassa proqramının və idarəetmə panelinin məlumatlarından istifadə edir. Cavabı real çeklər, anbar qalıqları və xərclər əsasında hazırlayır. Fayl yükləməyə ehtiyac qalmır, rəqəmlər hesabatlarla eyni mənbədən götürülür.
Bu məqalə ikinci yanaşmadan bəhs edir. Onun faydasını sadə nümunədə göstərmək olar. Sahibkar gün ərzində bir neçə dəfə telefonda hesabat açır, lazım olan rəqəmi tapmaq üçün tarixi və filialı dəyişir, bölmələr arasında keçid edir. Eyni nəticəni bir sualla almaq vaxta qənaət edir, xüsusən sahibkar müəssisədə olmayanda.
AI köməkçi yeni məlumat yaratmır. O, sistemdə artıq olan məlumatı tapır, ümumiləşdirir və izah edir. Kassada qeydə alınmayan ikram və ya daxil edilməmiş qaimə cavabda da görünməyəcək.
AI köməkçinin edə bildiyi və edə bilmədiyi işlər
Gözləntiləri əvvəlcədən düzgün müəyyən etmək sonrakı narazılığın qarşısını alır. Aşağıdakı cədvəl satış məlumatları üzərində işləyən AI köməkçinin imkanlarını və hüdudlarını göstərir.
| Edə bilər | Edə bilməz |
|---|---|
| Bugünkü, həftəlik və aylıq satışı, çek sayını, orta çeki göstərmək | Satış qiymətini dəyişmək və ya qiyməti avtomatik təyin etmək |
| Dövrləri müqayisə etmək, məsələn, bu günü dünənlə | Təchizatçıya sifariş göndərmək və ya alış sənədi yaratmaq |
| Ən çox satılan məhsulları, kateqoriyaları və ofisiantları sıralamaq | Çeki silmək, endirim etmək və ya ikram qeyd etmək |
| Anbar qalığını və malın təxminən nə vaxt bitəcəyini göstərmək | Sistemdə olmayan məlumatı bilmək: hava, rəqiblərin qiyməti, qeydə alınmayan əməliyyatlar |
| Texniki kartlar üzrə maya dəyərini, marjanı və zərərlə satılan məhsulları göstərmək | Satışın niyə azaldığını dəqiq bilmək |
| Xərcləri, kassa qalıqlarını və təchizatçı borclarını ümumiləşdirmək | Səhvsiz işləməyə zəmanət vermək |
| Şübhəli əməliyyatları və əməliyyat jurnalını göstərmək | İstifadəçinin icazəsi olmayan bölmələrə baxmaq |
Sağ sütundakı məhdudiyyətlərin bir hissəsi texnologiyanın xüsusiyyətindən irəli gəlir. Model rəqəmi görür, lakin səbəbi həmişə görmür. Çərşənbə axşamı satış azalıbsa, səbəb yağış, yolun bağlanması və ya yaxınlıqdakı tədbir ola bilər. Köməkçi bu barədə yalnız ehtimal irəli sürə bilər, qərarı isə rəhbər verir.
Digər hissə bilərəkdən qoyulmuş qaydadır. Məlumatları dəyişməyən köməkçi sualı səhv başa düşsə belə, sistemdə heç nə pozulmur. Qiymət, sifariş və silinmə kimi əməliyyatları yenə də səlahiyyəti olan əməkdaş kassada və ya idarəetmə panelində aparır.
AI köməkçiyə veriləcək sualların nümunələri
Aşağıda sahibkar və ya menecerin gündəlik işdə verdiyi tipik suallar və onlara verilə biləcək cavabların şərti nümunələri göstərilib. Son sütunda rəqəmi hansı bölmədə yoxlamağın mümkün olduğu qeyd olunub.
| Sual | Cavabın şərti nümunəsi | Harada yoxlamaq olar |
|---|---|---|
| «Bu gün neçə çek var?» | Bu gün 142 çek bağlanıb, 9 çek açıqdır. Satış 3 280 AZN, orta çek 23,10 AZN. | İdarə paneli, çeklər siyahısı |
| «Bu həftənin ən çox satılan məhsulları» | Toyuq kababı 214 porsiya, mərcimək şorbası 186, çay dəsti 172, qutab 158, düşbərə 131. | Məhsul hesabatı |
| «Hansı mallar bitmək üzrədir?» | Kərə yağından 2,1 kq qalıb, cari sərfiyyatla təxminən 2 günə çatar. Pomidordan 4 kq qalıb, təxminən 1 günə çatar. | Anbar qalıqları |
| «Dünənlə müqayisə et» | Bu gün satış 3 280 AZN, dünən 3 610 AZN olub. Fərq 330 AZN, yəni 9,1%. Çek sayı 142 və 151. | Satış statistikası, iki tarix üzrə |
| «Ofisiantların satışı» | Elvin 1 120 AZN (38 çek), Nərmin 980 AZN (35 çek), Rəşad 760 AZN (31 çek). | Ofisiant hesabatı |
| «Bu ayın xərcləri» | Ayın əvvəlindən 18 450 AZN: əmək haqqı 9 800, icarə 4 500, kommunal xərclər 1 650, digər xərclər 2 500. | Xərclər, mənfəət hesabatı |
| «Hansı məhsullar zərərlə satılır?» | Qızılbalıq steykinin texniki kart üzrə maya dəyəri 17,80 AZN, satış qiyməti 17,00 AZN. Son alış qaiməsində balığın qiyməti artıb. | Məhsulun texniki kartı, resept maya dəyəri hesabatı |
Sualın düzgün verilməsi
Cavabın keyfiyyəti sualın necə verilməsindən də asılıdır. Bir neçə sadə qayda nəticəni xeyli dəqiqləşdirir:
- Dövrü dəqiq göstərin. «Satış necədir?» əvəzinə «Bu həftə bazar ertəsindən bu günə qədər satış» soruşun. Dövr göstərilməyəndə model onu özü seçir və bu, həmişə sizin nəzərdə tutduğunuz dövr olmur.
- Filialı qeyd edin. Bir neçə filial varsa, sualda filialın adını yazın və ya bütün filiallar üzrə cəmi istədiyinizi bildirin.
- Bir sualda bir mövzu olsun. «Satış, xərclər və anbar» əvəzinə üç ayrı sual verin. Cavablar daha dəqiq olur, onları yoxlamaq da sadələşir.
- Cavabı dəqiqləşdirin. İlk cavabdan sonra «Bunu kateqoriyalar üzrə böl» və ya «Keçən həftəylə müqayisə et» yazmaq olar. Bu, hesabatda filtrləri bir-bir dəyişməkdən daha sürətlidir.
Səsli suallar
Sualı yazmaq həmişə mümkün olmur. Rəhbər anbarda malı qəbul edir, mətbəxdə aşpazla danışır və ya zalda qonaqları qarşılayır. Belə hallarda sualı səslə vermək daha uyğundur. Səsli sual adi danışıq dilində verilir, məsələn: «Bu günün satışını dünənlə müqayisə et, kateqoriyalar üzrə». Cavab yenə mətn və cədvəl şəklində gəlir, onu sonra oxumaq və kopyalamaq olar. Səslə soruşanda da dövrü və filialı aydın demək lazımdır.
Süni intellektlə həftəlik satış təhlili nümunəsi
Köməkçinin faydası tək sualda deyil, bir-birinin ardınca verilən suallarda daha aydın görünür. Aşağıdakı nümunədə rəhbər bazar ertəsi səhər keçən həftənin nəticələrini təhlil edir. Rəqəmlər şərtidir.
Birinci sual: «Keçən həftənin satışını ondan əvvəlki həftə ilə günlər üzrə müqayisə et».
| Gün | Əvvəlki həftə (AZN) | Keçən həftə (AZN) | Fərq (AZN) |
|---|---|---|---|
| Bazar ertəsi | 2 950 | 3 020 | +70 |
| Çərşənbə axşamı | 3 100 | 3 080 | −20 |
| Çərşənbə | 3 240 | 2 610 | −630 |
| Cümə axşamı | 3 300 | 3 350 | +50 |
| Cümə | 4 600 | 4 720 | +120 |
| Şənbə | 5 200 | 5 310 | +110 |
| Bazar | 4 450 | 4 390 | −60 |
| Cəmi | 26 840 | 26 480 | −360 |
Həftəlik fərq cəmi 360 AZN-dir. Lakin cədvəl göstərir ki, azalmanın demək olar ki, hamısı bir günün, çərşənbənin payına düşür. Yalnız həftənin ümumi rəqəminə baxsaydınız, bu detal diqqətdən kənarda qala bilərdi.
İkinci sual: «Çərşənbə günü hansı kateqoriyalarda satış azalıb?» Şərti cavab belədir: isti yeməklər 410 AZN, içkilər 150 AZN, desertlər 70 AZN azalıb. Çek sayı 118-dən 97-yə düşüb, orta çek isə təxminən eyni qalıb (27,46 və 26,91 AZN).
Bu nəticə vacib məqamı göstərir: qonaq az gəlib, gələnlər isə əvvəlki qədər xərcləyib. Deməli, problem qiymətdə və ya xidmətin keyfiyyətində deyil, qonaq axınındadır.
Üçüncü sual: «Çərşənbə günü silinən çeklər və şübhəli əməliyyatlar olubmu?» Şərti cavab: 2 çek silinib, hər ikisinin səbəbi göstərilib, cəmi 46 AZN. Şübhəli əməliyyat qeydə alınmayıb.
Köməkçinin işi bu mərhələdə bitir. Rəqəmlər göstərir ki, itki kassada deyil, qonaq sayındadır. Səbəbi rəhbər özü müəyyən edir: həmin gün küçədə təmir işləri aparılıb və müəssisənin girişi bağlanıb. Bu məlumat sistemdə yoxdur, ona görə köməkçi onu bilə bilməzdi. Eyni nəticəyə hesabatlar vasitəsilə də çatmaq olar, sadəcə bunun üçün bir neçə hesabatı ayrı-ayrılıqda açmaq lazımdır.
AI cavablarının hesabatlarla yoxlanılması
Ciddi AI köməkçilərində adətən xəbərdarlıq olur: süni intellekt səhv edə bilər, vacib rəqəmləri hesabatlarda yoxlayın. UniPOS Manager tətbiqində də bu xəbərdarlıq göstərilir. Bu, formal qeyd deyil. Dil modeli bəzən sualı fərqli başa düşür, dövrü səhv seçir və ya rəqəmləri düzgün ümumiləşdirmir. Ona görə AI cavabını qərar üçün ilkin məlumat kimi qəbul etmək lazımdır, yekun rəqəm kimi yox.
Yoxlama üçün aşağıdakı qaydanı tətbiq edin:
- Pulla bağlı qərarlardan əvvəl rəqəmi hesabatda açın. Əmək haqqının hesablanması, təchizatçıya ödəniş, qiymət dəyişikliyi və ya əməkdaşla ciddi söhbət cavaba yox, hesabata əsaslanmalıdır.
- Cavabdakı dövrə baxın. Cavab hansı tarixlər üzrə hazırlanıb? «Bu ay» ayın birindən bu günə qədərdir, yoxsa son 30 gün?
- Filialı yoxlayın. Bir neçə filial varsa, cavabın bütün filiallar, yoxsa bir filial üzrə olduğunu dəqiqləşdirin.
- İlk həftələrdə paralel yoxlama aparın. Köməkçidən istifadəyə başladıqdan sonra ilk iki həftə ərzində hər gün 2-3 cavabı hesabatla tutuşdurun. Uyğunsuzluq olarsa, səbəb çox vaxt sualın qeyri-dəqiq verilməsində və ya sistemdəki məlumatın natamamlığındadır.
- Proqnozları təxmini rəqəm kimi qəbul edin. «Kərə yağı 2 günə çatar» cavabı son sərfiyyata əsaslanır. Bayram günləri, banket və ya menyu dəyişikliyi bu hesablamanı dəyişə bilər.
Əsas qayda: AI köməkçi cavabı tez tapmaq üçündür. Pul, əməkdaşlar və təchizatçılarla bağlı qərar isə hesabatdakı rəqəm əsasında verilir.
İcazələr və məlumatların məxfiliyi
Satış, xərc və əmək haqqı məlumatları müəssisənin məxfi məlumatlarıdır. Ona görə AI köməkçiyə kimin hansı həcmdə çıxış əldə etdiyi əvvəlcədən müəyyən edilməlidir. Satış məlumatları üzərində işləyən köməkçidə aşağıdakı qaydalara diqqət yetirin:
- Yalnız oxuma rejimi. Köməkçi məlumatları oxuyur və izah edir. O, çeki silmir, qiyməti dəyişmir, sifariş vermir və anbar sənədi yaratmır. Sual necə qoyulsa da, sistemdə dəyişiklik baş vermir.
- İcazələr nəzərə alınır. Cavab yalnız istifadəçinin baxmaq icazəsi olan bölmələr üzrə verilir. Anbardarın maliyyə bölməsinə icazəsi yoxdursa, köməkçi ona mənfəət və ya əmək haqqı rəqəmlərini göstərməyəcək.
- AI üçün ayrı icazə. Əməkdaşın köməkçidən istifadə etməsi üçün ona müvafiq icazə verilməlidir. Bu icazəni kimə verəcəyinizi siz müəyyən edirsiniz.
- Müştərilərin əlaqə məlumatları gizlədilir. Müştərilər barədə suallara cavabda telefon nömrəsi və digər əlaqə məlumatları göstərilmir.
- Filiallar. Cavablar istifadəçinin görə bildiyi filiallar üzrə verilir. Menecerə yalnız bir filiala baxmaq icazəsi verilibsə, digər filialların rəqəmləri ona açılmır.
Ümumi təyinatlı çat-botlardan istifadə edəndə də eyni prinsipə riayət edin. Müştəri bazasını və ya əmək haqqı cədvəlini kənar xidmətə yükləməzdən əvvəl həmin xidmətin məlumatları necə saxladığını öyrənin. Mümkün olduqda fayldan şəxsi məlumatları çıxarın.
Telegram-a səhər və axşam hesabatı
Hər rəhbər gün ərzində suallar verməyə vaxt ayırmır. Bəziləri üçün daha uyğun format hazır hesabatdır: səhər iş başlamazdan əvvəl və gün bitəndə əsas rəqəmlər telefona göndərilir. UniPOS Manager bu hesabatı Telegram-a göndərir. Hesabatda əsas göstəricilər, diqqət tələb edən məqamlar və AI tövsiyəsi olur.
Hesabat rəhbər, anbardar və mühasib üçün ayrıca hazırlanır, çünki hər birinin gündəlik işində fərqli rəqəmlər vacibdir. Aşağıdakı cədvəl ümumi istiqaməti göstərir, tövsiyələr isə şərti nümunədir:
| Rol | Adətən diqqət yetirdiyi rəqəmlər | AI tövsiyəsinin şərti nümunəsi |
|---|---|---|
| Rəhbər | Satış, çek sayı, orta çek, açıq çeklər, silinmələr | «Dünən çek sayı həftənin orta göstəricisindən aşağı olub. Silinən 3 çekdən 2-si eyni növbəyə aiddir, onlara baxmaq tövsiyə olunur.» |
| Anbardar | Az qalan mallar, mənfi qalıqlar, anbar hərəkətləri | «Kərə yağı və pomidor 1-2 günə bitə bilər. Onları növbəti alışa daxil etmək tövsiyə olunur.» |
| Mühasib | Xərclər, kassa qalıqları, təchizatçı borcları | «Ayın əvvəlindən kommunal xərclər keçən ayın eyni dövründən çoxdur. Bu kateqoriyadakı xərcləri yoxlamaq tövsiyə olunur.» |
Hesabatın göndərilmə vaxtını və hansı filialları əhatə etdiyini siz müəyyən edirsiniz. Məsələn, səhər hesabatını müəssisə açılmazdan bir saat əvvələ, axşam hesabatını isə bağlanış saatından sonraya təyin etmək olar. Tövsiyəyə də digər AI cavabları kimi yanaşın: o, diqqəti lazımi məqama yönəldir, qərarı isə siz verirsiniz.
Süni intellektə başlamazdan əvvəl məlumatların hazırlanması
AI köməkçinin cavabı sistemdəki məlumatlardan dəqiq ola bilməz. Menyuda eyni məhsul üç fərqli adla qeydə alınıbsa, ən çox satılan məhsullar siyahısı yanlış olacaq. Texniki kartlar yoxdursa, köməkçi maya dəyəri və marja barədə suala cavab verə bilməyəcək. Ona görə modulu qoşmazdan əvvəl aşağıdakı işləri görmək məsləhətdir:
- Menyunu qaydaya salın. Təkrarlanan məhsulları birləşdirin, satılmayanları arxivə köçürün, kateqoriyaları düzgün təyin edin. Məhsul adları qısa və aydın olmalıdır ki, sualda onları adı ilə çəkmək mümkün olsun.
- Bütün yeməklər üçün texniki kart hazırlayın. Kartda brutto çəki, itki faizi və ölçü vahidi göstərilməlidir. Bu barədə ətraflı məlumatı anbar uçotu və food cost məqaləsində tapa bilərsiniz.
- Alışları qaimə əsasında qeydə alın. Maya dəyəri alış qiymətlərinə əsaslanır. Qaimə daxil edilmədikdə maya dəyəri köhnə qiymətlə hesablanır və zərərlə satılan məhsul görünməyə bilər.
- Silinmələri və ikramları qeyd edin. Səbəbi göstərilməyən silinmə və kassada rəsmiləşdirilməyən ikram anbar qalığını təhrif edir. Nəticədə bitmək üzrə olan mallar siyahısı da qeyri-dəqiq olur.
- Xərcləri kateqoriyalar üzrə daxil edin. «Bu ayın xərcləri» sualına düzgün cavab yalnız bütün xərclər sistemdə olduqda mümkündür.
- Hər ofisianta ayrı PIN kod verin. Bir neçə əməkdaş eyni koddan istifadə edirsə, ofisiantlar üzrə satış rəqəmləri mənasını itirir.
- Müntəzəm sayım aparın. Sayımdan sonra anbar qalığı faktiki vəziyyətə uyğunlaşır, malın bitmə proqnozu da dəqiqləşir.
- Gündəlik sual siyahısı tərtib edin. Hər gün baxdığınız 5-7 göstəricini sual şəklində yazın. Köməkçinin gündəlik sorğu limiti olduğu üçün bu siyahı limitdən düzgün istifadə etməyə kömək edir.
Bu addımlar süni intellektdən istifadə etməsəniz belə faydalıdır. Səliqəli menyu, texniki kartlar və müntəzəm sayım adi hesabatları da dəqiqləşdirir. Kassa proqramı ilə hesabatların necə əlaqələndiyini restoran POS sistemi haqqında bələdçidə izah etmişik.
UniPOS Manager-də AI köməkçi
UniPOS-da AI köməkçi sahibkar və rəhbərlər üçün nəzərdə tutulmuş UniPOS Manager mobil tətbiqində (Android) işləyir. Tətbiqin hər ekranında sağ aşağı küncdə dairəvi düymə var və köməkçi bu düyməyə toxunduqda açılır. Cavablar kassa proqramı və idarəetmə paneli ilə eyni məlumatlara əsaslanır.
AI köməkçi hər restoran üçün ayrıca qoşulan moduldur və gündəlik sorğu limiti ilə işləyir. Qoşulma şərtlərini demo zamanı izah edirik. Modul qoşulmasa da, bütün rəqəmlər tətbiqdəki 17 hesabatda və vidcetlərdə mövcuddur. Anbar imkanları ilə anbar uçotu səhifəsində tanış ola bilərsiniz.
AI köməkçinin iş prinsipi real nümunədə
Demo zamanı UniPOS Manager-də köməkçiyə satış, anbar və xərclər barədə suallar verəcək və cavabları hesabatlarla birlikdə müqayisə edəcəyik.
Demo üçün müraciət edin

